Op sterrenjacht met de Kaat Mossel

Verslag van een weekend sterrenkijken

 

door Henk Torenvlied

Kaat Mossel vol tuigHet is vrijdagmiddag 12 augustus 2016. Ik ben onderweg van de Wieringermeer naar Lelystad.
Daar ligt de klipper Kaat Mossel, eigendom van Schipper Sjak Romijn.
Het is weer tijd voor het jaarlijkse sterrenweekeinde.

Als ik terug kijk in mijn fotocollectie dan was de eerste keer in 2009.
Via het bestuur van de sterrenkundige vereniging Metius uit Alkmaar, waarvoor ik toentertijd een cursus sterrenkunde verzorgde op de Volksuniversiteit aldaar, kwam het verzoek bij mij terecht om als sterrenkundige een weekeinde mee te varen met het toenmalig schip de Waterman.
Schipper Sjak wilde een themaweekeind organiseren, eigenlijk een combinatie van zeilen en sterrenkijken en zocht hiervoor een sterrenkundige. Gezien mijn verleden als stuurman leek mij dit best leuk en nu doen we dit al voor de achtste keer.

Sjak organiseert dit weekeinde altijd rond het vallen van de meteorenzwerm Perseïden begin augustus. Ook dit jaar is het weekeinde weer volgeboekt.
Voorzien van beamer, laptop en wat sterrenkundig materiaal zoals planisferen, documentatie voor de gasten enz. arriveer ik om een uur of vier aan de Bataviahaven, waar het schip gemeerd ligt.
Schipper Sjak, matroos Hans (op de bruine vloot wordt dit de maat genoemd) en de kombuis-chef Marlies zijn al druk bezig met de foerage in de hiervoor bestemde ruimtes op te bergen onder streng toezicht van de scheepshond Sofie. Ik heb zoals gewoonlijk weer een hut met twee kooien voor mijzelf, een om in te slapen en een voor mijn materiaal.
Tegen achten komen de gasten aan boord.Onder genot van een heerlijk stuk, door Sjak zelf gebakken, appeltaart en een kop koffie houdt Sjak haar welkomstwoord waarin natuurlijk de huisregels en de veiligheidsaspecten.
Dan is het mijn beurt. Om in de stemming te komen draai ik via laptop en beamer de Imac-film ‘Cosmic Voyage’ . Hierna een PowerPointpresentatie met wat definities uit de sterrenkunde zodat iedereen van gelijke begrippen uit kan gaan. De nacht is gelukkig redelijk wolkeloos. M.b.v wat hulplijnen laat ik o.a. zien hoe men van uit de Grote Beer de Poolster kan vinden, de Tweelingen, de zomerdriehoek enz..
Erg leuk is natuurlijk om precies de tijd van overgang te kennen van het ‘International Spacestation’ en wanneer deze dan precies op de gestelde tijd als een heldere licht over ons heen trekt is de verbazing en enthousiasme algemeen. We krijgen zelfs vanuit het sterrenbeeld de Plejaden enkele meteorieten te zien, maar er is te veel lichtvervuiling vanuit Lelystad. Om een uur of twaalf liggen de meesten te kooi.

In overleg met Sjak hebben we naar aanleiding van de windrichting die voor morgen wordt afgegeven, besloten om via Enkhuizen het haventje De Oude Zeug, in de dijk van de Wieringermeerpolder, (dus voor mij een thuiswedstrijd) op te zoeken. Op Oude Zeug heerst nog complete duisternis.
De volgende dag, na het ontbijt worden gezamenlijk de hoezen van de zeilen verwijderd en beginnen we onder leiding van Hans met de zeiltheorie. Vooral het op de juiste manier beleggen van de talies en schoten wordt duidelijk gemaakt en geoefend.
Om tien uur wordt er los gegooid en zeilen we over het Markermeer en via het Naviduct bij Enkhuizen over het IJsselmeer naar ‘De Oude Zeug’. Dit was voor de inpoldering de naam van een zandbank alhier. Tijdens het zeilen geef ik in groepjes van drie, vier personen, uitleg over het gebruik van de planisfeer. Dit wordt af en toe onderbroken wanneer er gemanoeuvreerd moet worden. Verbazend hoe snel een groep mensen die elkaar nog nauwelijks kennen op elkaar ingespeeld raken en in de kortste tijd de touwtjes weten waaraan ze moeten trekken enz.

sterren kijken met sextantIn de haven van ‘De Oude Zeug’ aangekomen zijn we het enigste schip. Het lukt ons ook nog om stroom van de wal te betrekken (niet vragen hoe!) zodat de motor geen stroom hoeft te draaien. Na een heerlijke maaltijd vul ik de avond met een beeldpresentaties, uitleg over meteorieten en over het poollicht. Op verzoek ook uitleg over het doel en de werking van de sextant. Wanneer het goed donker is gaan we naar buiten met de planisferen om het geleerde in de praktijk te brengen. Leuke reacties wanneer het verscheidene mensen spoedig lukt om de sterren aan de hemel te verbinden met het gebruik van de sterrenschijf. Rond middennacht trekt de lucht ineens dicht en valt er niet veel meer buiten te zien. Dus ook geen meteorieten.
De een na de ander verdwijnt in kooi.

Zondag wordt gebruikt om terug te zeilen naar Lelystad. Tijdens het varen geef ik uitleg en beantwoord ik wat vragen op het gebied van de sterrenkunde. Het was weer een heel mooi en gezellig sterrenweekeinde. Ik kijk al weer uit naar volgend jaar, 2017.  H.T.

*voor meer info en boekingen :
www.sjakzeilreizen.nl  of  info@sjakzeilreizen.nl   of   06-83248206

Reageren is niet mogelijk